CUMHURİYETİN İLK SADASI 
Erzurum Devlet Tiyatrosu
2-7 Mart  2010
Ankara Altındağ Tiyatrosu Sahnesi

                                                                                   CUMHURİYETİN İLK SADASI 

Yazan:  Asiye Demet Çizmeli, Barış Pınar Çelebioğlu
Yöneten-Proje  Tasarım:  Mehmet Yıldız
Dekor Tasarım:  Suzan Kara
Giysi Tasarımı:  Suzan Kara
Işık Tasarımı:  Duran Güngör
Dans ve Hareket:  Sezai Yılmaz
Müzik Düzenleme:  Selçuk Yılmaz
Yönetmen Yardımcısı:  İrfan Kılınç, Sezai Yılmaz


Sahne Amiri:  Özge Babaoğlu
Kondüvit:  Selçuk Yılmaz
Işık Kumanda:  Taner Çakıroğlu


Rol Dağılımı:

İrfan Kılınç, Ferdi Dalkılıç, S.Cem Şener, Mehmet Yıldız, Sezai Yılmaz, Ergin Özdemir, Kuvvet Yurdakul, Gökhan Kocaoğlu, Kenan Çinici, F. Ayçin Güvercin, Aykut İspir, Taner Köse, Eda Demirsoy, Gürkan Erarslan, Suat Süren, Yavuz Topçuoğlu, Erkan Çoban, Kübra Tığtepe, Sinan Kaya, Cihan Erdem Yıldız, Ümit Turan, Metin Yarluğ, Sıdık Atay

Konu:

MUSTAFA KEMAL-- Bağımsızlığı karşımızdakilere rağmen, milletle birlikte elde edeceğiz. Parolamız tektir. Ya İstiklal Ya Ölüm!
Cunhuriyetin İlk Sadâsı adlı oyun yüzyıllarca esaret kabul etmeyen bir milletin karanlığın içinden çıkışını anlatıyor. Yıkımlara, kıyımlara inat bir umudu yeşertiyor. Türk milli mücadelesinin başlama noktası olan Erzurum Kongresi 90 yıl öncesinden bir mesaj taşıyor bizlere.
Mustafa Kemal Paşa’nın 3 Temmuz 1919’da Erzurum’a gelişiyle başlıyor oyun. Mustafa Kemal’in Erzurum’ daki 52 günü... Bulantılı karamsar bir hava var tüm Anadolu’da. Mondros Mütarekesinin felaketi yavaş yavaş Anadolu’yu sarmakta. Gözbebeği İzmir işgal edilmiş, Doğu illeri ve tüm Anadolu aynı tehlikeyle karşı karşıya. Erzurumlular da bir teşkilatlanmanın hazırlığındalar. Kazım Karabekir Paşa Doğu halkına kol kanat germiş korumakta. İşte böyle zor bir dönemde Mustafa Kemal Paşa Erzurum’a geliyor. Sarayla olan bağları, Ordu Müfettişliği ünvanı ile milli hareketi başlatması sürekli saray ve İngilizler tarafından engelleniyor. Saray Samsun’a çıktığı günden itibaren “İstanbul’a dönünüz ve tebdil-i havada bulununuz” emrini yineleyip duruyor. Ve tüm bağları koparıp köprüleri attığı, milletin sinesine döndüğü yer Erzurum. Mustafa Kemal Paşa’yı halkın arasında sivil bir önder olarak ilk Erzurumlular kucaklıyor. Çocuk denecek yaşta giydiği üniformasını Erzurum’da çıkarıyor Mustafa Kemal Paşa. 23 Temmuz 1919’da büyük kongre toplanıyor ve bütün bir ülkeyi ilgilendiren ciddi kararlar alınıyor. Yeryüzü ve insan var oldukça yok olmayan emperyalizme karşı tek bir parola yükseliyor Erzurum’dan. Ya İstiklal Ya Ölüm… Mustafa Kemal Paşa, Mazhar Müfit Bey’e “Yazınız Mazhar Bey, zafer elde edildikten sonra hükümet şekli Cumhuriyet olacaktır” diye not aldırırken, gelecek güzel günler müjdeleniyor yedi kapılı şehirden. Mustafa Kemal ve beraberinde getirdiği kurmayları, Erzurum Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti üyeleri, “Doğu Mabedimdir” diyen Kazım Karabekir, Milli Mücadeleyi Erzurum’dan itibaren gün gün not alan Mazhar Müfit, İngiliz işgal subayı Rawlinson, Mustafa Kemal’in emir eri Ali Çavuş, oğlunun hasretiyle yanan anacığı Zübeyde Hanım, “ Yakın bütün lüküsleri aydınlansın her yer” diye haykıran Nine, baharın müjdecisi Suna, Mustafa Kemal Paşayı görebilmek için sokak sokak dolaşan Saf Oğlan ve halkın sesi Erzurumlular…
Milli bir sır olarak aslında Cumhuriyettir hepsinin konuştukları...

                                ERZURUM DEVLET TİYATROSU “CUMHURİYETİN İLK SADASI”  İLE İLK KEZ ANKARA’DA

Devlet Tiyatroları’nın 60. Yılında 60 Yeni Yerli Oyuna Dünya Prömiyeri projesi kapsamında 1 Ekim 2009 tarihinde Erzurum Devlet Tiyatrosu sahnesinde dünya prömiyeri yapan “CUMHURİYETİN İLK SADASI” adlı oyun; 2-7 Mart tarihleri arasında ALTINDAĞ TİYATROSU’nda Ankaralı sanatseverlerle buluşacak.

A. Demet Çizmeli ile Barış Pınar Çelebioğlu’nun birlikte yazdığı, proje tasarımı ve yönetmenliğini Mehmet Yıldız’ın üstlendiği oyunun dekor ve giysi tasarımı Suzan Kara’ya, ışık tasarımı Duran Güngör’e, müzik düzenlemesi Selçuk Yılmaz’a ait. Dans ve hareket düzeni Sezai Yılmaz tarafından hazırlanan oyunda: Mehmet Yıldız, İrfan Kılınç, Ergin Özdemir, Kuvvet Yurdakul, Gökhan Kocaoğlu, Sezai Yılmaz, Taner Köse, Ferdi Dalkılıç, Salih Cem Şener, Ümit Turan, Eda Demirsoy, Yavuz Topçuoğlu, Aykut İspir, Kübra Tığtepe, Gürkan Eraslan, Fatma Ayçin Güvercin, Sinan Kaya, Suat Süren, Erkan Çoban, Metin Yartuğ ve Kenan Çinici rol alıyor.

Erzurum’da 40’ın üzerinde temsil veren, Elazığ, Malatya ve Van Devlet Tiyatroları’nda turne temsilleri veren oyunun, proje tasarımı ve yönetmenliğini üstlenen Mehmet Yıldız oyun için şunları söylüyor: “Cumhuriyetin İlk SADASI” adlı oyun, tarih bilincinin unutulmaya başladığı günümüzde, geçmişi tarihi belgelerle hatırlatmak, bugüne geçmişten bakarak anlamak ve bunu sahneye taşımak amacıyla kaleme alındı.

Cumhuriyetimize daha fazla sahip çıkmak gerekliliği konusunda bizim de söyleyecek sözümüz olmalıydı. Pek çok tarihi belge, anılar, günlükler ve Erzurum Kongresi’ne ait kitaplardan yola çıkarak Türk milletinin destanlara, hikayelere konu olan Milli Mücadele’sinin ilk ateşinin yakıldığı 1919 Erzurum’una döndük yüzümüzü.

Erzurum Kongresi’nde alınan kararlarla “Vatan bir bütündür, bölünemez” denilmişti. Emperyalizme karşı çıkan ilk millet olarak Erzurum’dan tüm mazlum milletlere sesleniyordu. Ancak bunu sadece tarih kitaplarının kuru bilgileri bize öğretiyordu.
Erzurum Kongresi tüm bilinmeyenleriyle tarihin tozlu sayfaları arasında bekliyordu.

Uzun bir zamana yaydığımız araştırma döneminde kongrenin bilinmeyenleriyle karşılaştık. Mustafa Kemal Paşa, gelecekte cumhuriyeti ilan edeceğini ilk Erzurum’da açıklıyordu. Erzurumlu aydınların genç yaşlarına rağmen verdikleri insanüstü çaba her birine karşı hayranlık uyandırdı. Kimi mebus, kimi gazeteci, kimi öğretmen olan Erzurumlular, hiçbir makam, mevki gözetmeden Mustafa Kemal Paşa’nın emrine girmeyi bir milli görev sayıyorlardı. Zor koşullar altında, üstelik saraya rağmen, itilaf devletlerine rağmen, Mondros Mütarekesine rağmen, sadece “bağımsızlık” diyorlardı.

Heyecanla sürdürdüğümüz çalışmamızda Atatürk Üniversitesi öğretim üyeleri, Prof. Dr. Enver Konukçu ve Doç. Dr. Serpil Sürmeli bilgi, belge ve fotoğraflarla çalışmamızı desteklediler.”

Atatürk’ün sevdiği türküler ve şarkıların yeraldığı oyunda, Mustafa Kemal Atatürk’ü canlandıran İrfan Kılınç rolüyle ilgili:
“İlk olarak alışılagelmişin dışına çıkmak istedik. Ve bu vesileyle gerçekliği, doğallığı bulduk. Oldukça ironikti. Yönetmenimle rol çalışmaya başladığımda, Mustafa Kemal’in yaklaşık 50 yaşının üstündeki videoları vardı elimde. Ancak ben Mustafa Kemal’in 38 yaş halini oynuyordum. Elimizdeki görüntülerden özellikle sesini 38 yaşına göre yakıştırmak zor olmadı. Çünkü 30 yaşımdaydım ve sesle ilgili çok problemim kalmamıştı. Ancak dünyanın en büyük liderini oynuyordum. Yaptığımız araştırmalarda onun için duymadığım yönlerini öğrenmiştim. Bunlarla bildiklerimi birleştirdim. Önce bedensel olarak, görüntü ve fotoğraflarından duruşuna çalıştım. Bunlar çok da doğal olmayan pozlar olabileceğinden sadece simge olarak bazı anlarda kullandığım duruşlar oldu. Ancak tüm tarih kitaplarının çoğunda olan iki özelliği vardı ki, hazırlanmak 2 ayımı aldı. Mükemmel bakışları ve yine mükemmel şekilde kullandığı beden dili ve elleri. Elbette ki sonuç seyircinin takdiri. Sanat Yönetmenim Ahmet Burak Bacınoğlu’na, tüm provalar boyunca uygun yahut uygun olmayan tüm buluşlarıma saygı duyan, anlayış gösteren ve bunları işleyen yönetmenim Mehmet Yıldız’a, son bir yönlendirmeyle kendime güvenimi kazandıran ustaların ustası saygıdeğer hocam Rüştü Asyalı’ya şükranlarımı sunarım.” diyor.

Sayfa Düzeni: Tenise Yalçın evetbenim
İleti Haber: TOLGA SAVAŞCI Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Basın ve Halkla İlişkiler Bölümü
Fotoğraflar: Erzurum Devlet Tiyatrosu